Sextortion: chantage met intieme beelden neemt toe

Het Meldpunt ontvangt steeds vaker signalen van sextortion onder minderjarigen. Bij sextortion wordt een jongere afgeperst met naaktfoto's, intieme video's of ander seksueel getint beeldmateriaal. De dader dreigt dit materiaal te verspreiden naar familieleden, klasgenoten of op het internet, tenzij het slachtoffer aan bepaalde eisen voldoet.

Sextortion is een vorm van online misbruik die zowel jongens als meisjes treft. De schaamte die gepaard gaat met het bestaan van het materiaal maakt dat slachtoffers vaak lang zwijgen. Uit meldingen bij het Meldpunt blijkt dat jongeren soms maanden in een chantagecyclus gevangen zitten voordat zij hulp durven zoeken.

Hoe sextortion begint

Het scenario begint doorgaans met een ogenschijnlijk onschuldig online contact. De dader benadert het slachtoffer via sociale media, een datingapp of een chatroom. De rol die sociale media spelen bij mensenhandel wordt steeds groter. Na het opbouwen van een band wordt het gesprek geleidelijk naar intieme onderwerpen gestuurd. Het slachtoffer wordt overgehaald om een naaktfoto of video te sturen, soms onder het mom dat de ander ook intiem beeldmateriaal deelt.

Zodra de dader over het materiaal beschikt, slaat de toon om. De aandachtige gesprekspartner verandert in een afperser die dreigt met verspreiding. De eisen variëren: het kan gaan om geld, om het maken van meer expliciet materiaal, of om het verrichten van seksuele handelingen. Bij minderjarigen kan sextortion ook een opstap zijn naar verdergaande vormen van uitbuiting, waaronder grooming en seksuele uitbuiting.

Waarom jongeren extra kwetsbaar zijn

De ontwikkelingsfase waarin jongeren zich bevinden, maakt hen bijzonder vatbaar voor sextortion. Het verkennen van seksualiteit hoort bij het opgroeien, en het digitale domein is daar steeds vaker onderdeel van. Jongeren schatten de risico's van het delen van intiem materiaal echter niet altijd goed in, mede doordat het besef van de gevolgen pas later komt.

De angst voor de reactie van ouders, schaamte tegenover leeftijdgenoten en de vrees voor sociale uitsluiting vormen samen een krachtige drempel om hulp te zoeken. Sommige jongeren proberen zelf aan de eisen van de dader te voldoen in de hoop dat de situatie stopt, wat de cyclus juist in stand houdt. Jongeren die met sextortion te maken krijgen, kunnen terecht bij Helpwanted.nl voor advies en ondersteuning, ook anoniem.

Wat te doen bij sextortion

Het allerbelangrijkste advies voor slachtoffers van sextortion is: ga niet in op de eisen van de afperser. Betalen of meer materiaal sturen stopt de chantage niet, maar verergert de situatie. De ervaring leert dat daders na het inwilligen van eisen juist met nieuwe en zwaardere eisen komen.

Slachtoffers wordt geadviseerd om alle gesprekken, berichten en dreigmenten te bewaren als bewijsmateriaal. Maak screenshots en sla deze veilig op. Blokkeer vervolgens het contact met de dader en doe aangifte bij de politie. Het is daarbij belangrijk om te weten dat aangifte doen ook mogelijk is wanneer het slachtoffer zelf het beeldmateriaal heeft verstuurd. Het slachtoffer wordt niet gestraft voor het delen van eigen beeldmateriaal.

Praat er daarnaast over met een vertrouwd persoon. Dat kan een ouder zijn, maar ook een docent, een hulpverlener of een anonieme hulplijn. Het doorbreken van het zwijgen is de eerste en meest belangrijke stap naar een oplossing.